They were all enamoured with the idea of progress and believed that whatever was new must be superior to what was old. As if merit was a function of chronology! ~ Piranesi, S. Clarke
Whispers of life
pseudo_swetoniusz
004
drugi piątek kwietnia
Trudno byłoby zapomnieć; wspomnienie mrowiło pod skórą, odciskało się w dotyku wodzącym po nierównościach nasiąkniętych wilgocią murów, rezonowało w rytmie kroków, których głuchy, studzienny pogłos przywoływał spomiędzy obnażonych kolumn błądzące echo. Kiedy pierwszy raz zapuścił się do wnętrza, długo nie potrafił powstrzymać nakazującego podnieść wzrok odruchu. W półcieniu zaległym w opuszczonych korytarzach sufit zawisł niżej nad głową, a umysł szkicował na przeżartej przez żywioł powierzchni to, czego nie potrafiły doszukać się tam oczy: niestabilność konstrukcji, kruchość ludzkiej obecności w miejscu, które trawiło każdy przejaw dawnego życia. Rozkład był powolny – wolniejszy z pewnością niż wieściły przejęte głosy reporterów na kilka miesięcy po katastrofie – sączył się do środka przez szczeliny, obejmował ściany czerniejącymi meandrami zacieków i dopiero wówczas, gdy zręby budynku tonęły w brudnej zieleni kolonizującej go natury, odzierał szkielet warstwa po warstwie. Powróciwszy tam po latach, patrzył w dół, zbierał z pokrytej spękanym błotem podłogi i z kątów ostrzących się surowym żelbetem własne, przeszłe ślady, jak gdyby szukał w labiryncie pokojów wskazówki, drogi powrotu do tego, co było. Wiedział, że nie mógłby zapomnieć, nawet wtedy gdy opuszczał ruinę biblioteki po raz ostatni i był przekonany, że nie miał już więcej czasu ani serca, które mógłby oddawać tym ścianom. Kiedy podejmował dopiero pierwsze próby w zegarmistrzowskim fachu, w których towarzyszyła mu kolekcja mechanizmów rozebranych na części oraz zepsutych, nad których stratą nikt nie pochylił się choć na moment, z trudem panował nad własną siłą, raz przykładając się zbyt mocno, raz zastygając w wynikłym z braku śmiałości wahaniu. Zapytany, jego ojciec odparł z właściwą bardziej doświadczonym nieodpowiadającą jego frustracji lekkością, że w końcu się nauczy, a pamięć raz wtłoczoną w mięśnie zachowywało się na lata. Teraz, zrzuciwszy plecak u stóp i przysłuchując się, jak stłumione brzęczenie metalu rozeszło się i zostało pochłonięte przez ciemność, stawał przed myślą, że to co było prawdą wobec zegarów, tyczyło się też puszek farby ciążących w dłoni.
Mógłby zacząć tam, gdzie przerwał. Zajęłoby mu raptem kilka dni przyzwyczajenie się znów do ciśnienia pod palcami, do koloru rozchodzącego się suchą warstwą albo spływającego wartką strugą. Do pędzli, chemicznego zapachu wiszącego wciąż pod nosem i tego rodzaju samotności, który wyławiał z wewnątrz zagłuszone wcześniej refleksje i pozbawione kształtu obrazy. Umiejętność leżała wciąż w jego dłoniach – nawet jeśli z początku byłaby nieco niezręczna, o koślawych liniach oraz niewyważonej kompozycji, popełniłby kilka błędów i rozpracował w końcu przesadną sztywność nadgarstka.
To nie ubytki w zdolnościach zatrzymały go najpierw na progu ostatnich drzwi, z narzędziami pracy odrzuconymi niedbale i nie one zdławiły później na moment wyrywające się podjętym wcześniej decyzjom pragnienie, by odnaleźć spojrzeniem śledzącym osiadłe na muralu cienie miejsce dla nowego epizodu. Brakowało mu przekonania, że historia wymagała jeszcze dopowiedzenia i że to on powinien nadać jej formę i barwę – pewności, którą miał kiedyś i którą stracił po śmierci matki, wobec doskwierającej ciszy w rozmowach z ojcem, jątrzących się wciąż w umyśle słów, które wypowiadali do siebie z bratem, wreszcie wobec przytłumionej, zasnuwającej dziadkowe źrenice skłonności do refleksji, gorszej niż zgryźliwość, z którą narzekał na trzymającą się go częściej i dłużej słabość. Trzy lata później, po powrocie musiał przystanąć i złapać się na sprzeczności, w którą popadł przypadkiem, gdy próbował usprawiedliwić się z porzucenia własnej sztuki: mural nie mógł mieć końca, który usiłował na nim wymusić, tak jak nie miał początku. Nie pisał swojej kroniki w wierszach ani w kolumnach, nie był zainteresowany kierunkiem jej czytania i niewiele myśli poświęcił pytaniu, który z obrazów pierwszy przyzywał uwagę i dlaczego.
Wybrał to miejsce, bo światło wpadające przez wysokie okna, przesłonięte przez gzymsy i kolumny, zdawało się krzywić postawione raz linie, nie pozwalając spojrzeć na nie drugi raz tak samo jak poprzednio.
Wędrując wzdłuż wyciętych z tkanki miejskiej i przeszczepionych tu wedut, przystanął obok płynących szeroką wstęgą, złączonych w jedną scenę, choć rozgrywały się na przestrzeni wielu różnych nocy i tworzył je każdy z osobna w innym tygodniu, portretów Tremé: popiersi muzyków o polerowanych, jarzących się w sztucznym świetle ulic instrumentach, krajobrazów wciśniętych między ściany domów alejek, wizerunku ulicznej trupy utkanego pieczołowicie wśród języków ognia. Rozpoznawał miejsca, które malował wielokrotnie, zanim kształt wydał mu się bliski zachowanemu z tyłu głowy wrażeniu, ciemność dosyć głęboka, lampy niestałe i migoczące, żar wystarczająco gorący; płomienie opierały się najdłużej.
Na prawo od nich pozostało puste miejsce.
Zanim zdążył zapełnić je pomysłem – na tyle był gotów sobie tamtego dnia pozwolić: koncept i pierwszą próbę ustalenia kompozycji – coś zachrzęściło w głębi korytarza. Dopuszczał, że przeoczył wcześniej niosący się stamtąd szelest – łatwo było ignorować pomruki, skrobania i chroboty w miejscu, w którym powietrze zdawało się z nich zbudowane. Teraz był jednak pewny, że dobiegł go odgłos czyichś kroków.
Postąpił w tył i wytężywszy wzrok, próbował dostrzec zarys sylwetki obleczonej jeszcze cieniem. — Słyszałem cię — rzucił, niezupełnie pewny kierunku, w który powinien kierować wezwanie.
Rune Whitelaw
po mieście błąka się tylko jedna dusza
Every rose has its thorns. Show me yours and I’ll show you hands willing to bleed...
Whispers of life
sectusempra

and the pull of memory.
𝑃rzekroczenie pewnej granicy nie przyszło do niego z hukiem, nie rozwaliło świata jednym gwałtownym ciosem, który zostawiłby po sobie czytelną linię podziału między tym, kim był wcześniej, a tym, co zostało z niego później. To byłoby prostsze, może nawet uczciwsze. Zamiast tego coś zaczęło przesuwać się w nim powoli, centymetr po centymetrze, cicho i uparcie, z cierpliwością wilgoci wchodzącej w ściany starych domów, która długo pozostaje niewidoczna, by po czasie wyjść na wierzch ciemnym śladem, niemożliwym do pomylenia z czymkolwiek innym. Najgorsze nie było nawet wspomnienie samego strzału — nacisku palca, odrzutu, tej jednej sekundy, po której nie dało się już cofnąć niczego. Znacznie trudniejsza do uniesienia okazała się świadomość, że coś w nim nie umarło od razu, nie odwróciło się od niego z obrzydzeniem, nie rozsypało się pod ciężarem tego, co zrobił. Trwało dalej, uparte i nieznośnie zwyczajne, wciąż zdolne do ruchu, do oddechu, do jedzenia, do snu rwącego się nagłymi szarpnięciami ciała i powrotami do świadomości z gardłem suchym od lęku.
Gang nie zrobił z niego potwora w jedną noc, choć czasem najłatwiej byłoby właśnie tak o tym myśleć. Prawda była bardziej parszywa. Wydzierał z niego ludzkie odruchy powoli, po kawałku, aż niektóre zniknęły tak skutecznie, że orientował się dopiero po fakcie, że czegoś już nie ma. Odruch cofnięcia dłoni. Odruch zawahania. Odruch wiary, że zawsze istnieje trzecie wyjście, lepsze od przemocy i strachu. Tamtego dnia nie było. Wiedział to, nawet jeśli świadomość ta nie przynosiła ulgi. Gdyby nie pociągnął za spust, Flavia by zginęła. Ta myśl nie oczyszczała rąk, nie zmywała brudu z pamięci, nie przywracała mu dawnych kształtów, ale wbijała się w niego twardo i zimno, nie pozwalając udawać, że zrobił to bez powodu.
Przez pierwsze dni był cieniem, resztką człowieka, który najchętniej położyłby się twarzą do ziemi i dał jej się wchłonąć bez pytań. Pił za dużo, spał za mało, potem odwrotnie, a i tak nic nie układało się w sensowną całość. Dopiero konfrontacja z Rodriguez, ciężka, niewygodna i bardziej trzeźwiąca niż cokolwiek, co mogło palić w gardle, postawiła go jako tako na nogi. Nie na tyle, by znów poczuł się sobą, bo to byłby żart, ale na tyle, żeby przestał topić każdy wieczór w alkoholu, jakby szkło i etanol mogły rozpuścić w nim to, co już zdążyło skrzepnąć.
Tego dnia po prostu włóczył się po mieście bez konkretnego planu, z siatką zakupów rzuconą na tylne siedzenie i głową dziwnie pustą, choć nie na tyle pustą, by można było nazwać to spokojem. Kupił kilka rzeczy, by mieć co wrzucić do lodówki, coś prostego, coś, co nie wymagało myślenia więcej niż przez kilka minut, a potem sam nie wiedział nawet, w którym momencie skręcił w stronę Gauche Crescent. Może przez przyzwyczajenie do omijania miejsc zbyt żywych, zbyt pełnych ludzi, zbyt głośnych. Może przez tę część siebie, która od tygodni szukała przestrzeni cichszej od własnej głowy.
Zaparkował auto kawałek dalej, na poboczu, tam, gdzie nie rzucało się w oczy i nie prosiło o zainteresowanie. Zanim trzasnął drzwiami, posiedział jeszcze przez chwilę w bezruchu, z dłonią opartą na kierownicy i wzrokiem wbitym w zakurzoną szybę. Potem wysiadł, wyciągnął papierosy, wsunął jednego między wargi i odpalił. Dym wszedł do płuc szorstko, znajomo, z tą niemal pocieszającą brutalnością, którą lubił od lat. Ruszył przed siebie wolno, bez pośpiechu, czując pod podeszwami nierówny asfalt, drobny gruz, śmieci niesione po kątach przez wiatr. Opuszczone rejony miały w sobie coś z miasta po zdjęciu maski; niczego nie udawały, niczego nie wygładzały, pozwalały oglądać rozpad bez dekoracji.
Ruina biblioteki wyłoniła się spomiędzy zdziczałej roślinności i martwych murów niemal dokładnie tak, jak ją zapamiętał. Nie efektowna, nie filmowa, tylko ciężka, nadgryziona przez wilgoć, z poszarpanymi krawędziami i ciszą tak gęstą, że każdy krok wydawał się w niej czymś obcym. Bywał tu co jakiś czas. Nie regularnie, nie według żadnego planu, raczej wtedy, gdy coś go ciągnęło w tę stronę silniej od rozsądku. Za pierwszym razem zatrzymał go sam widok. Ktoś namalował jego trupę nie byle jak, nie z daleka, nie na odpierdol, tylko z uwagą, od której trudno było się odsunąć. Płomienie miały właściwy ciężar i ruch, nie były dekoracją dla oka. Ciała nie wyglądały na przypadkowe figury rzucone pod ogień. Ktoś patrzył naprawdę.
I właśnie to go wciągnęło. Chęć zobaczenia jeszcze raz. Chęć sprawdzenia, czy obraz wciąż robi to samo, kiedy wpatruje się w niego dłużej. Chęć trafienia na autora albo na kogokolwiek, kto mógłby powiedzieć, kto miał rękę i cierpliwość do takich rzeczy. Było w tym trochę próżności, jasne. Lubił patrzeć, jak jego świat, ten z dymem, ogniem i ryzykiem wpisanym w każdy ruch nadgarstka, staje się częścią czegoś większego, zastygłego na ścianie i przez to dziwnie trwalszego od większości występów. Ale było też coś jeszcze, trudniejszego do nazwania. Może ciekawość. Może potrzeba sprawdzenia, kto potrafił ich zobaczyć bez taniej sensacji.
Wszedł głębiej, zostawiając za sobą smugę dymu, która rozmyła się w wilgotnym powietrzu. W półmroku kontury ścian łagodniały i ostrzyły się naprzemiennie, zależnie od kąta patrzenia. Znał już drogę na pamięć, a mimo to za każdym razem miał wrażenie, że budynek przesuwa się odrobinę, przemeblowuje własne wnętrze i sprawdza, czy gość dalej jest pewny, po co tu przyszedł. Odruchowo zwolnił, zanim dotarł do miejsca, gdzie zaczynał się mural, i przystanął z papierosem uniesionym przy ustach. Ogień. Treme. Instrumenty. Światło lamp rozbite na barwach i cieniach. I oni — jego trupa — wbici w ścianę tak, że na moment znów poczuł tamten znajomy skurcz satysfakcji pomieszanej z czymś bardziej ostrożnym.
Nie był sam.
Najpierw usłyszał głos, niski, rzucony w ciemność bez histerii, ale dość wyraźnie, by nie pozostawić miejsca na pomyłkę. Słyszałem cię. Mięśnie spięły się same, szybciej niż myśl. Papieros zastygł między palcami. Serce nie przyspieszyło gwałtownie, raczej uderzyło ciężej, jakby chciało przypomnieć, że organizm wciąż zna stare sposoby reagowania na możliwe zagrożenie. Wzrok przyzwyczajał się do półmroku przez ułamek sekundy za długo, nim w końcu wyłowił sylwetkę mężczyzny cofniętego od ściany, z twarzą na wpół wyciągniętą z cienia.
Był młody, może w jego wieku, może trochę młodszy, o szczupłej twarzy i spojrzeniu, które w tym świetle wydawało się uważniejsze niż powinno. Ciemne włosy, rysy na tyle wyraźne, że nawet ruina nie potrafiła ich rozmazać. Nie wyglądał na kogoś, kto wlazł tu przez przypadek.
Opuścił rękę z papierosem i wyszedł kawałek z mroku, bez gwałtownych ruchów, bardziej z ostrożności niż z uprzejmości. Dym uciekł bokiem spomiędzy warg.
— Zobaczyłem kawałek swojej roboty na cudzej ścianie, to przyszedłem popatrzeć.
Głos zabrzmiał chropawo, ale równo. Bez tłumaczenia się. Bez niepotrzebnej miękkości. Przesunął spojrzeniem od twarzy chłopaka ku muralowi i z powrotem, jakby chciał jeszcze raz potwierdzić sobie to, co i tak było już oczywiste.
— W sumie nie pierwszy raz. Wracałem tu od jakiegoś czasu. — Strzepnął popiół na spękaną podłogę i zmrużył oczy. — Liczyłem, że w końcu trafię na człowieka, który to zrobił.
Nie ruszył się bliżej. Zostawił między nimi trochę przestrzeni, rozsądnej i potrzebnej, na tyle szerokiej, by żadnego z nich nie stawiać pod ścianą, ale też nie tak wielkiej, by rozmowa rozłaziła się po ruinie jak echo.
— Ładnie uchwyciłeś ogień — rzucił po chwili. — Większość ludzi robi z niego ozdobę. U ciebie wygląda, jakby naprawdę mógł przypalić skórę.
Uniósł brodę odrobinę, mierząc spojrzeniem nie tyle samego autora, ile to, co można było z niego wyczytać przy pierwszym spotkaniu. Nie uśmiechnął się. Nie było jeszcze z czego.
— Masz imię, czy mam dalej mówić do ciebie gościu od ściany?
They were all enamoured with the idea of progress and believed that whatever was new must be superior to what was old. As if merit was a function of chronology! ~ Piranesi, S. Clarke
Whispers of life
pseudo_swetoniusz
Dym wdarł się w oddech ze swoją duszną gorzkością i osiadł z tyłu gardła warstwą drapiącej woni, zanim jeszcze jego blada strużka wpełzła nieśpiesznie w słup światła rozdzierający ciemność wpół i ścielący się na ziemi u stóp jego i przybysza. Nie wiedział kogo się spodziewał – kreśląc naprędce plan odwrotu i licząc odległość do odrzuconego plecaka, nie zdążył zapełnić sylwetki obcego więcej niż przypuszczeniem co do tożsamości, których ten nie mógł nosić. W ciągu lat spotkał w porzuconych salach biblioteki echa śmiechu i okrzyków dzieciaków, włóczące się po zagraconych pokojach drugiego piętra, aż nie spłoszył ich rezonującym ostro odgłosem upuszczonej niechcący puszki z farbą. W nieznośnym skwarze letnich popołudni słuchał odległych głosów, niosących się pod stropem, gubiących w pustych przestrzeniach słowa – zawsze ciekawych, jak dwie dekady przetrawiły wrak dzielnicy i czy wśród pordzewiałych żeber konstrukcji dało się wciąż odnaleźć szamocącego ducha przeszłości. Rzadko, ale systematycznie odnajdywał wśród ciszy przeciągłe, charczące sapanie mężczyzny, z którym skrzyżował spojrzenie tylko raz, gdy ten usiłował utorować sobie drogę na przeciwległym krańcu korytarza, zmierzając do nieznanego, ale wartego wysiłku lśniącego potem na skroniach, celu. Nie wchodzili sobie w paradę. Z żadnym z nich nie zamienił słowa – żadne nie zbliżyło się na tyle do jego ścian i kolumn, obrosłych nawarstwiającymi się jak mech i porost, wynurzającymi się z nierówności betonu cyklami plam barwy i konturów, by domagało się od niego reakcji. Teraz było inaczej. Zesztywniał we własnej pozycji, jak gdyby próbował zaprzeć się w miejscu, które całe pokryte było dziełami jego rąk. Krótki moment między własnym wezwaniem a odpowiedzią, upływający w takt cudzych kroków, mimowolnie zmarnował na wyliczenie niepasujących do mężczyzny masek, chociaż przypisał mu właściwą, jak sądził, rolę – intruza, dystrakcji odganiającej go od porządkowania myśli – i nie bez trudu przełknął drętwiejące na języku, niewypowiedziane pytanie.
Tożsamość nieznajomego ujawniły wkrótce ostrzące się na twarzy cienie. Te same, które kładły się wokół oczu, gdy przez ulice Tremé podróżował blask kotłującego się w powietrzu ognia. Alcé potrzebował jednak słów, by go rozpoznać – jak gdyby wspomnienie pordzewiało i zatraciło znajome kiedyś rysy. Papieros, którego zapach wcześniej wgryzł się w zawilgły mrok i zdawał kłócić z uniesioną ze ścian, strząśniętą z gruzów przeszłości stęchlizną, naraz wydźwignął z pamięci tamten wieczór, zamknięty w kompozycji muralu, rozpościerający się niewiele dalej niż na wyciągnięcie ręki. Musiał stać tam wtedy długo z szeroko otwartym spojrzeniem, pozwolić płomieniom wyryć się w źrenicy powidokiem, który wydobywał później raz za razem, rzeźbiąc w kolorze każde załamanie kształtu, każde drgnienie gorąca marszczącego powietrze. Napełniał przestrzeń między językami smolistą czernią, czerń konturem, wreszcie formą. Namalował twarz połykacza ognia tak, jak ją pamiętał w ciągu popołudni, które minęły od występu trupy. Rozżarzoną w jednym momencie, tonącą w granacie zmierzchu w następnym. W tym dostrzegał główną trudność – w umykającej szybko proporcji między sekundą, gdy ogień rósł i zamierał. Zbliżył się do muralu i położył dłoń w miejscu, gdzie długo drażnił jego wzrok łączący pociągnięcia farby nierówny szew. Po latach musiał przypomnieć sobie, że widział tam cokolwiek poza reminiscencją swojego wstrzymanego w płucach oddechu. Płomienie wiły się i syczały; była w tym i elegancja tańca, i przestroga. Wystarczyło by uwięź, która trzymała je w ryzach, okazała się nie dość silna, a zakręty języków napęczniałyby, iskry zderzyły się ze sobą. Jarząca się arabeska światła zerwałaby się więzom, rozeszła po skórze i przedziwnie żywotna w efemerycznej naturze tworzących ją figur – nawet tutaj, nawet po latach – ogarnęłaby zagłębienia ściany wewnątrz porzuconej ruiny, zajęła jedna po drugiej sylwetki liter i symboli skryte w tle występu trupy, wyobrażone raczej niż przeniesione z elewacji Tremé.
Ściągnął brwi. — Twoja robota miała szczęście do miejsca — odparł, nie precyzując, czy chodziło mu o uniknięcie działalności dzieciaków, włóczących się, jak kiedyś on kręcił się bez niczyjej wiedzy i przyzwolenia, po opuszczonych budynkach i szukających własnych przestrzeni na ich murach, czy o czarne zacieki, czekające cierpliwie pod kruszejącymi warstwami tynku. — I dobrze przygotowaną ścianę. — Był w jego tonie ślad zadowolenia, przypominającego radość z wygranego zakładu. Powściągał je jeszcze, jak gdyby obawiał się, że szrama zniszczeń albo farba położona w międzyczasie przez kogoś innego miały je zniweczyć.
Cofnął dłoń, potem postąpił do tyłu.
— Nie spodziewałem się mieć tutaj publiczności. — Na żadnym z murali nie pozostawił po sobie nigdy podpisu i nie dociekał, kto przebywał wśród murali po tym, gdy sam opuszczał je z nadejściem wieczora, kiedy ostatnie światło dnia malowało ostrą linię u sufitu, a wśród zarośli majaczyły niby błędne ogniki blade, niestałe światła starych latarni. Nie szukał też nigdy celowo poszlak obcych odwiedzin, nawet jeśli napotykał na wciśnięte między sterty gruzów śmieci. Później, w ostatnich latach, chwytała go wśród rutyny codziennych zajęć ciekawość. Może zrodziła się z próżności, ale przybrała postać obawy, że gdyby zapuścił się znów w znajome korytarze, odnalazłby tylko żal po utraconych obrazach. — Tym bardziej powracającej publiczności. — Dał grymasowi na ustach czas, by pobladnąć, dopiero potem zwrócił w stronę mężczyzny i przekrzywiwszy głowę, pierwszy raz zbadał go wzrokiem takim, jaki stał na granicy cienia, a nie takim, jaki patrzył poprzez ogień na muralu. Przypominał mu niektórych z klientów zegarmistrzowskiego sklepu, po których postawie i słowach krążyło oczekiwanie, aż nie wyszedł im naprzeciw, podejmując rozmowę z rzuconej mimochodem uwagi. Liczył, że go spotka; Alcé tymczasem przyjął pozycję autora, jak źle leżące ubranie i usiłował trzymać gardę. — Spektakl to chyba bardziej twoja specjalność.
Kiedy nanosił mural na ścianę, nie próbował stworzyć mimikry cudzego doświadczenia i przez chwilę stanąć na miejscu połykacza ognia. Wyrwał z siebie własną pamięć, wspomnienie obserwatora, i z powodów, które umykały teraz doroślejszej refleksji, postanowił, że nie chce zapomnieć. Gdyby miał dar swojego dziadka i potrafił dobrać i zestawić ze sobą kilka słów, aby w krótkiej frazie przywołać przed słuchającego bohaterów, ciemność nocy i żar występu, nie musiałby jeszcze na moment (kilka nic nieznaczących lat) odbierać naturze tego miejsca; gdyby podobnie jak jego ojciec z łatwością dostrzegał w przypadkach ironię a w wydarzeniach puenty, łatwiej przyszłoby mu wyrzucić z myśli wysokie sufity pomieszczeń, w które – niechcący z początku, z premedytacją później – wtłoczył coś z siebie, pociągnięcie sprejem za pociągnięciem. Mówili mu jednak, że miał oko i wydawało mu się uzasadnione zrobić z niego użytek.
Jeśli wzajemna przezorność kazała utrzymywać wyznaczony przez mężczyznę dystans, pochlebstwo rozwiązało mu język. Pozwolił sobie na cień uśmiechu.— Dobrze, że nie widziałeś, jak wyglądał na początku. Ogień jest trudny, bo płomienie to jedno, ale wiele zależy od tego, czy to co w przestrzeni pomiędzy nimi wyda się dosyć… wrzące— przyznał, bardziej otwarcie, niemal z zaangażowaniem. — W przeciwnym razie zrobisz z płomieni byle naklejkę. — Zamilkł na moment, przetrawił w ciszy refleksję, która mu się nasunęła. — Ale założę się, że o żywiole wiesz więcej ode mnie. Jakieś wskazówki? Na przyszłość.
Wahanie odmalowało się w oczach i mimowolnym drgnieniu mimiki. Nie przywiązywał się do liter, których przypadkowe kombinacje zestawiał ze sobą przez lata na ścianach. Interesował go kształt, sposób, na jaki układały się jedna po drugiej, każda poprzednia w każdej kolejnej. Musiał wybrać z nich jedną, taką, która przypominać mogła imię. — Eron. — Skinął głową i wzniósł brwi, czekając, czy połykacz ognia postanowi się odwdzięczyć.
Rune Whitelaw
Tożsamość nieznajomego ujawniły wkrótce ostrzące się na twarzy cienie. Te same, które kładły się wokół oczu, gdy przez ulice Tremé podróżował blask kotłującego się w powietrzu ognia. Alcé potrzebował jednak słów, by go rozpoznać – jak gdyby wspomnienie pordzewiało i zatraciło znajome kiedyś rysy. Papieros, którego zapach wcześniej wgryzł się w zawilgły mrok i zdawał kłócić z uniesioną ze ścian, strząśniętą z gruzów przeszłości stęchlizną, naraz wydźwignął z pamięci tamten wieczór, zamknięty w kompozycji muralu, rozpościerający się niewiele dalej niż na wyciągnięcie ręki. Musiał stać tam wtedy długo z szeroko otwartym spojrzeniem, pozwolić płomieniom wyryć się w źrenicy powidokiem, który wydobywał później raz za razem, rzeźbiąc w kolorze każde załamanie kształtu, każde drgnienie gorąca marszczącego powietrze. Napełniał przestrzeń między językami smolistą czernią, czerń konturem, wreszcie formą. Namalował twarz połykacza ognia tak, jak ją pamiętał w ciągu popołudni, które minęły od występu trupy. Rozżarzoną w jednym momencie, tonącą w granacie zmierzchu w następnym. W tym dostrzegał główną trudność – w umykającej szybko proporcji między sekundą, gdy ogień rósł i zamierał. Zbliżył się do muralu i położył dłoń w miejscu, gdzie długo drażnił jego wzrok łączący pociągnięcia farby nierówny szew. Po latach musiał przypomnieć sobie, że widział tam cokolwiek poza reminiscencją swojego wstrzymanego w płucach oddechu. Płomienie wiły się i syczały; była w tym i elegancja tańca, i przestroga. Wystarczyło by uwięź, która trzymała je w ryzach, okazała się nie dość silna, a zakręty języków napęczniałyby, iskry zderzyły się ze sobą. Jarząca się arabeska światła zerwałaby się więzom, rozeszła po skórze i przedziwnie żywotna w efemerycznej naturze tworzących ją figur – nawet tutaj, nawet po latach – ogarnęłaby zagłębienia ściany wewnątrz porzuconej ruiny, zajęła jedna po drugiej sylwetki liter i symboli skryte w tle występu trupy, wyobrażone raczej niż przeniesione z elewacji Tremé.
Ściągnął brwi. — Twoja robota miała szczęście do miejsca — odparł, nie precyzując, czy chodziło mu o uniknięcie działalności dzieciaków, włóczących się, jak kiedyś on kręcił się bez niczyjej wiedzy i przyzwolenia, po opuszczonych budynkach i szukających własnych przestrzeni na ich murach, czy o czarne zacieki, czekające cierpliwie pod kruszejącymi warstwami tynku. — I dobrze przygotowaną ścianę. — Był w jego tonie ślad zadowolenia, przypominającego radość z wygranego zakładu. Powściągał je jeszcze, jak gdyby obawiał się, że szrama zniszczeń albo farba położona w międzyczasie przez kogoś innego miały je zniweczyć.
Cofnął dłoń, potem postąpił do tyłu.
— Nie spodziewałem się mieć tutaj publiczności. — Na żadnym z murali nie pozostawił po sobie nigdy podpisu i nie dociekał, kto przebywał wśród murali po tym, gdy sam opuszczał je z nadejściem wieczora, kiedy ostatnie światło dnia malowało ostrą linię u sufitu, a wśród zarośli majaczyły niby błędne ogniki blade, niestałe światła starych latarni. Nie szukał też nigdy celowo poszlak obcych odwiedzin, nawet jeśli napotykał na wciśnięte między sterty gruzów śmieci. Później, w ostatnich latach, chwytała go wśród rutyny codziennych zajęć ciekawość. Może zrodziła się z próżności, ale przybrała postać obawy, że gdyby zapuścił się znów w znajome korytarze, odnalazłby tylko żal po utraconych obrazach. — Tym bardziej powracającej publiczności. — Dał grymasowi na ustach czas, by pobladnąć, dopiero potem zwrócił w stronę mężczyzny i przekrzywiwszy głowę, pierwszy raz zbadał go wzrokiem takim, jaki stał na granicy cienia, a nie takim, jaki patrzył poprzez ogień na muralu. Przypominał mu niektórych z klientów zegarmistrzowskiego sklepu, po których postawie i słowach krążyło oczekiwanie, aż nie wyszedł im naprzeciw, podejmując rozmowę z rzuconej mimochodem uwagi. Liczył, że go spotka; Alcé tymczasem przyjął pozycję autora, jak źle leżące ubranie i usiłował trzymać gardę. — Spektakl to chyba bardziej twoja specjalność.
Kiedy nanosił mural na ścianę, nie próbował stworzyć mimikry cudzego doświadczenia i przez chwilę stanąć na miejscu połykacza ognia. Wyrwał z siebie własną pamięć, wspomnienie obserwatora, i z powodów, które umykały teraz doroślejszej refleksji, postanowił, że nie chce zapomnieć. Gdyby miał dar swojego dziadka i potrafił dobrać i zestawić ze sobą kilka słów, aby w krótkiej frazie przywołać przed słuchającego bohaterów, ciemność nocy i żar występu, nie musiałby jeszcze na moment (kilka nic nieznaczących lat) odbierać naturze tego miejsca; gdyby podobnie jak jego ojciec z łatwością dostrzegał w przypadkach ironię a w wydarzeniach puenty, łatwiej przyszłoby mu wyrzucić z myśli wysokie sufity pomieszczeń, w które – niechcący z początku, z premedytacją później – wtłoczył coś z siebie, pociągnięcie sprejem za pociągnięciem. Mówili mu jednak, że miał oko i wydawało mu się uzasadnione zrobić z niego użytek.
Jeśli wzajemna przezorność kazała utrzymywać wyznaczony przez mężczyznę dystans, pochlebstwo rozwiązało mu język. Pozwolił sobie na cień uśmiechu.— Dobrze, że nie widziałeś, jak wyglądał na początku. Ogień jest trudny, bo płomienie to jedno, ale wiele zależy od tego, czy to co w przestrzeni pomiędzy nimi wyda się dosyć… wrzące— przyznał, bardziej otwarcie, niemal z zaangażowaniem. — W przeciwnym razie zrobisz z płomieni byle naklejkę. — Zamilkł na moment, przetrawił w ciszy refleksję, która mu się nasunęła. — Ale założę się, że o żywiole wiesz więcej ode mnie. Jakieś wskazówki? Na przyszłość.
Wahanie odmalowało się w oczach i mimowolnym drgnieniu mimiki. Nie przywiązywał się do liter, których przypadkowe kombinacje zestawiał ze sobą przez lata na ścianach. Interesował go kształt, sposób, na jaki układały się jedna po drugiej, każda poprzednia w każdej kolejnej. Musiał wybrać z nich jedną, taką, która przypominać mogła imię. — Eron. — Skinął głową i wzniósł brwi, czekając, czy połykacz ognia postanowi się odwdzięczyć.
Rune Whitelaw
po mieście błąka się tylko jedna dusza
Every rose has its thorns. Show me yours and I’ll show you hands willing to bleed...
Whispers of life
sectusempra
𝑁ie spodziewał się zastać tu nikogo poza tymi, którzy do ruin lgnęli z biedy, nudy albo z potrzeby rozwalenia czegoś, co i tak ledwo trzymało się kupy. W niektórych pomieszczeniach walały się resztki cudzych noclegów — brudne koce, puste puszki, ślady butów odciśnięte w pyle, jakby ktoś próbował urządzić sobie dom w miejscu, które od lat nie było już niczyje. Zdarzali się też gówniarze z farbą w plecakach, napakowani hałasem, chęcią zostawienia po sobie czegokolwiek, choćby najbardziej kretyńskiego bohomazu. Budynek przyciągał takich ludzi jak skaleczona skóra przyciąga brud; wystarczyła szczelina, a zaraz coś próbowało wejść do środka. Mimo to, odkąd pierwszy raz zobaczył na jednej ze ścian własny świat wyjęty z nocy i wbity w chłodny mur, wracał tu z uporem, którego nie chciał nawet przed sobą nazywać nadzieją. Gdzieś pod tą całą ostrożnością tliła się myśl, że może w końcu natknie się na autora. Że uda mu się przyjrzeć mu z bliska, sprawdzić, czy mignął kiedyś pod sceną, między widzami, w świetle ognia i taniej whisky, jednym z tych spojrzeń, które chłonęły wszystko aż za dokładnie.
Teraz miał go przed sobą, żywego, realnego, mniej monumentalnego niż w wyobrażeniu, a jednak do tego miejsca pasującego dziwnie dobrze. Wyszedł całkiem z cienia, pozwalając, żeby słup wpadającego przez okna światła przeciął mu twarz i barki. Przyjrzał się mężczyźnie uważniej, bez pośpiechu, z papierosem dopalającym się między palcami. Szczupła twarz, ciemne włosy, czujne oczy, w których nie było przypadkowości; nie kojarzył go, ale nie było w tym niczego dziwnego. Podczas występów przewijały się dziesiątki twarzy, rozgrzanych ogniem, muzyką, własną potrzebą zapomnienia. Jedni patrzyli zachłannie, inni z przelotną fascynacją, jeszcze inni przychodzili tylko po hałas i światło. Ten mógł stać wtedy gdzieś z tyłu, wtopiony w tłum, a mimo to zobaczyć więcej niż większość.
Na wzmiankę o publiczności kącik ust drgnął mu lekko, nie tyle w uśmiechu, co w odruchu rozpoznania czegoś prostego i prawdziwego.
— Czasem każdy lubi być adorowany — rzucił, strzepując popiół. — Zwłaszcza jak robi swoją robotę dobrze.
Brzmiało to niby swobodnie, ale w jego głowie zdanie miało dwa ostrza. Było komplementem dla artysty, uznaniem dla ręki, która potrafiła przenieść ruch, temperaturę i napięcie bez robienia z tego tandetnej pocztówki. Pasowało też do niego samego aż za dobrze. Kochał scenę, kochał moment, w którym cudza uwaga zbierała się na nim jak gorące światło reflektora, a ego prostowało wtedy kark i mruczało z zadowolenia, niemal bezwstydnie. Nigdy nie udawał przed sobą, że jest inaczej.
Wsłuchał się w dalsze słowa chłopaka, a potem przeniósł wzrok na ścianę. Ogień rzeczywiście był trudny. Nie przez sam kształt, bo ten można było odtworzyć, jeśli miało się cierpliwość i dobre oko, ale przez wszystko, co działo się wokół niego. Przez drżenie powietrza, przez wrażenie, że przestrzeń między jednym językiem płomienia a drugim nie jest pusta, tylko gęsta od temperatury, gotowa w każdej chwili poruszyć się z własnej woli. Patrzył to na autora, to na własny wizerunek utkany na murze, i zaciągnął się ostatni raz. Żar na końcu papierosa rozbłysł krótko, czerwono, po czym przygasł.
Gdy padło imię, skinął głową, przyjmując je bez zbędnego komentarza. Zrobił kilka kroków naprzód, tym razem świadomie skracając dystans, aż gruz cicho chrupnął mu pod ciężkim butem.
— Rune — odpowiedział krótko, a potem, ruchem niemal odruchowym, wskazał brodą namalowaną sylwetkę pośród płomieni. — Ale tam jestem Pyre.
Niedopałek poleciał na ziemię. Przydepnął go mocno, powoli, aż resztka żaru zdechła pod podeszwą, zostawiając na popękanej posadzce brudny ślad. Dopiero wtedy znów uniósł spojrzenie ku ścianie i, korzystając z zaproszenia, którego wcale nie trzeba było wypowiadać wprost, podszedł jeszcze bliżej muralu. Wyciągnął rękę, niepewnie tylko przez ułamek sekundy, po czym końcami palców musnął chłodny beton tuż obok własnej twarzy. Farba była sucha, stara, a mimo to w tym geście było coś osobliwie intymnego, jakby dotykał nie obrazu, ale zastygnietego echa chwili, którą ktoś obcy wyjął mu z życia.
— W ogniu nie łapie się samych płomieni — powiedział ciszej, bardziej do ściany niż do stojącego obok mężczyzny. — To każdy potrafi odrysować, nawet jeśli wyjdzie mu tandeta. Najważniejsze jest to, co dzieje się dookoła. To napięcie, że za moment wszystko może pójść w cholerę. Że masz kontrolę, ale tylko pod warunkiem, że ani na sekundę jej nie poluzujesz. Ogień jest ładny dopiero wtedy, kiedy widać, że potrafi zrobić krzywdę.
Przesunął palcami od krawędzi namalowanego płomienia ku ciemniejszemu fragmentowi tła, tam, gdzie artysta zostawił więcej głębi niż światła. To właśnie tam wzrok zahaczył mu o coś, czego wcześniej nie widział albo nie chciał zobaczyć. Najpierw był to tylko kształt ukryty między warstwami koloru, ledwie zasugerowany kontur, zbyt regularny, żeby uznać go za przypadek. Potem linie nagle wskoczyły na swoje miejsce, jak mechanizm, który zaskakuje po jednym właściwym ruchu.
Palce zastygły na ścianie.
Powietrze na moment zrobiło się za ciasne.
Nie odsunął ręki od razu, ale poczuł, jak całe ciało ścina się od środka, jakby ktoś wsunął mu pod żebra cienki, lodowaty nóż. Symbol nie był krzykliwy, nie walił po oczach, nie domagał się uwagi laika. Właśnie to było w nim najgorsze. Schowany, wpleciony w tło, w światło, w pozornie niewinne warstwy obrazu, wyglądał jak rzecz, którą można było przeoczyć, jeśli nie wiedziało się, gdzie patrzeć. A on wiedział. Zbyt dobrze. The Byrd Gang.
Przez jedną głupią sekundę naprawdę zapomniał, jak się oddycha. Myśli nie ruszyły od razu; najpierw przyszedł sam szok, suchy, czysty, pozbawiony ozdobników. Zaraz za nim wślizgnął się lęk, ten chłodniejszy od paniki, bardziej konkretny. Nikt z zewnątrz nie powinien łączyć jego scenicznego świata z tamtym. Trupa była ogniem, hałasem, potem, ryzykiem sprzedawanym publiczności jako widowisko. Gang należał do czegoś innego — do brudu, ukrycia, półszeptów i spraw, które kończyły się krwią na podłodze albo dziurą po kuli w kimś, kto jeszcze chwilę wcześniej oddychał. Sam był w tym od niedawna. Nadal miał wrażenie, że wszedł za daleko w miejsce, którego nie umie oswoić, a już musiał nauczyć się chronić je z odruchu, zanim jeszcze naprawdę zrozumiał wszystkie zasady.
Cofnął dłoń od ściany gwałtowniej, niż planował, i obrócił głowę ku Eronowi. Spojrzenie, które jeszcze przed chwilą było tylko uważne, teraz stwardniało wyraźnie, choć głos, kiedy się odezwał, pozostał niski.
— Skąd znasz ten symbol?
Nie brzmiało to jak zwykła ciekawość. Pytanie zawisło między nimi ciężko, ostro, zbyt poważnie jak na rozmowę o sztuce. Klatka piersiowa w końcu przypomniała sobie o oddechu, ale każdy kolejny wchodził do płuc płytko, drażniąco. Rune nie oderwał wzroku od twarzy mężczyzny nawet na moment, jakby z samego układu jego rysów, z najmniejszego drgnięcia, chciał wyczytać, czy trafił na artystę, który przypadkiem wygrzebał z miasta stary ślad, czy na kogoś, kto wiedział o wiele więcej, niż powinien.
Alcé Nicaud
Teraz miał go przed sobą, żywego, realnego, mniej monumentalnego niż w wyobrażeniu, a jednak do tego miejsca pasującego dziwnie dobrze. Wyszedł całkiem z cienia, pozwalając, żeby słup wpadającego przez okna światła przeciął mu twarz i barki. Przyjrzał się mężczyźnie uważniej, bez pośpiechu, z papierosem dopalającym się między palcami. Szczupła twarz, ciemne włosy, czujne oczy, w których nie było przypadkowości; nie kojarzył go, ale nie było w tym niczego dziwnego. Podczas występów przewijały się dziesiątki twarzy, rozgrzanych ogniem, muzyką, własną potrzebą zapomnienia. Jedni patrzyli zachłannie, inni z przelotną fascynacją, jeszcze inni przychodzili tylko po hałas i światło. Ten mógł stać wtedy gdzieś z tyłu, wtopiony w tłum, a mimo to zobaczyć więcej niż większość.
Na wzmiankę o publiczności kącik ust drgnął mu lekko, nie tyle w uśmiechu, co w odruchu rozpoznania czegoś prostego i prawdziwego.
— Czasem każdy lubi być adorowany — rzucił, strzepując popiół. — Zwłaszcza jak robi swoją robotę dobrze.
Brzmiało to niby swobodnie, ale w jego głowie zdanie miało dwa ostrza. Było komplementem dla artysty, uznaniem dla ręki, która potrafiła przenieść ruch, temperaturę i napięcie bez robienia z tego tandetnej pocztówki. Pasowało też do niego samego aż za dobrze. Kochał scenę, kochał moment, w którym cudza uwaga zbierała się na nim jak gorące światło reflektora, a ego prostowało wtedy kark i mruczało z zadowolenia, niemal bezwstydnie. Nigdy nie udawał przed sobą, że jest inaczej.
Wsłuchał się w dalsze słowa chłopaka, a potem przeniósł wzrok na ścianę. Ogień rzeczywiście był trudny. Nie przez sam kształt, bo ten można było odtworzyć, jeśli miało się cierpliwość i dobre oko, ale przez wszystko, co działo się wokół niego. Przez drżenie powietrza, przez wrażenie, że przestrzeń między jednym językiem płomienia a drugim nie jest pusta, tylko gęsta od temperatury, gotowa w każdej chwili poruszyć się z własnej woli. Patrzył to na autora, to na własny wizerunek utkany na murze, i zaciągnął się ostatni raz. Żar na końcu papierosa rozbłysł krótko, czerwono, po czym przygasł.
Gdy padło imię, skinął głową, przyjmując je bez zbędnego komentarza. Zrobił kilka kroków naprzód, tym razem świadomie skracając dystans, aż gruz cicho chrupnął mu pod ciężkim butem.
— Rune — odpowiedział krótko, a potem, ruchem niemal odruchowym, wskazał brodą namalowaną sylwetkę pośród płomieni. — Ale tam jestem Pyre.
Niedopałek poleciał na ziemię. Przydepnął go mocno, powoli, aż resztka żaru zdechła pod podeszwą, zostawiając na popękanej posadzce brudny ślad. Dopiero wtedy znów uniósł spojrzenie ku ścianie i, korzystając z zaproszenia, którego wcale nie trzeba było wypowiadać wprost, podszedł jeszcze bliżej muralu. Wyciągnął rękę, niepewnie tylko przez ułamek sekundy, po czym końcami palców musnął chłodny beton tuż obok własnej twarzy. Farba była sucha, stara, a mimo to w tym geście było coś osobliwie intymnego, jakby dotykał nie obrazu, ale zastygnietego echa chwili, którą ktoś obcy wyjął mu z życia.
— W ogniu nie łapie się samych płomieni — powiedział ciszej, bardziej do ściany niż do stojącego obok mężczyzny. — To każdy potrafi odrysować, nawet jeśli wyjdzie mu tandeta. Najważniejsze jest to, co dzieje się dookoła. To napięcie, że za moment wszystko może pójść w cholerę. Że masz kontrolę, ale tylko pod warunkiem, że ani na sekundę jej nie poluzujesz. Ogień jest ładny dopiero wtedy, kiedy widać, że potrafi zrobić krzywdę.
Przesunął palcami od krawędzi namalowanego płomienia ku ciemniejszemu fragmentowi tła, tam, gdzie artysta zostawił więcej głębi niż światła. To właśnie tam wzrok zahaczył mu o coś, czego wcześniej nie widział albo nie chciał zobaczyć. Najpierw był to tylko kształt ukryty między warstwami koloru, ledwie zasugerowany kontur, zbyt regularny, żeby uznać go za przypadek. Potem linie nagle wskoczyły na swoje miejsce, jak mechanizm, który zaskakuje po jednym właściwym ruchu.
Palce zastygły na ścianie.
Powietrze na moment zrobiło się za ciasne.
Nie odsunął ręki od razu, ale poczuł, jak całe ciało ścina się od środka, jakby ktoś wsunął mu pod żebra cienki, lodowaty nóż. Symbol nie był krzykliwy, nie walił po oczach, nie domagał się uwagi laika. Właśnie to było w nim najgorsze. Schowany, wpleciony w tło, w światło, w pozornie niewinne warstwy obrazu, wyglądał jak rzecz, którą można było przeoczyć, jeśli nie wiedziało się, gdzie patrzeć. A on wiedział. Zbyt dobrze. The Byrd Gang.
Przez jedną głupią sekundę naprawdę zapomniał, jak się oddycha. Myśli nie ruszyły od razu; najpierw przyszedł sam szok, suchy, czysty, pozbawiony ozdobników. Zaraz za nim wślizgnął się lęk, ten chłodniejszy od paniki, bardziej konkretny. Nikt z zewnątrz nie powinien łączyć jego scenicznego świata z tamtym. Trupa była ogniem, hałasem, potem, ryzykiem sprzedawanym publiczności jako widowisko. Gang należał do czegoś innego — do brudu, ukrycia, półszeptów i spraw, które kończyły się krwią na podłodze albo dziurą po kuli w kimś, kto jeszcze chwilę wcześniej oddychał. Sam był w tym od niedawna. Nadal miał wrażenie, że wszedł za daleko w miejsce, którego nie umie oswoić, a już musiał nauczyć się chronić je z odruchu, zanim jeszcze naprawdę zrozumiał wszystkie zasady.
Cofnął dłoń od ściany gwałtowniej, niż planował, i obrócił głowę ku Eronowi. Spojrzenie, które jeszcze przed chwilą było tylko uważne, teraz stwardniało wyraźnie, choć głos, kiedy się odezwał, pozostał niski.
— Skąd znasz ten symbol?
Nie brzmiało to jak zwykła ciekawość. Pytanie zawisło między nimi ciężko, ostro, zbyt poważnie jak na rozmowę o sztuce. Klatka piersiowa w końcu przypomniała sobie o oddechu, ale każdy kolejny wchodził do płuc płytko, drażniąco. Rune nie oderwał wzroku od twarzy mężczyzny nawet na moment, jakby z samego układu jego rysów, z najmniejszego drgnięcia, chciał wyczytać, czy trafił na artystę, który przypadkiem wygrzebał z miasta stary ślad, czy na kogoś, kto wiedział o wiele więcej, niż powinien.
Alcé Nicaud
They were all enamoured with the idea of progress and believed that whatever was new must be superior to what was old. As if merit was a function of chronology! ~ Piranesi, S. Clarke
Whispers of life
pseudo_swetoniusz
Mural się zmienił. Na granicy płynących po nim plam światła, roztrzęsionych jak zaglądające we wnętrze biblioteki listowie, drgnęły linie i pogłębił się ukryty za blaskiem kolor.
Uległ transformacji, którą przechodził kiedyś wielokrotnie.
Gdy malował pierwszą ze scen – obrazek znany dobrze z miejscowych barów: starszych mężczyzn stłoczonych na plastikowych krzesłach przy plastikowym stole, pochylonych, każdego z własnymi nadziejami w dłoniach, nad partią kart – miał osiemnaście lat i czas, który jego rówieśnicy przeznaczali na snucie niepewnych planów na nieodgadnioną przyszłość, sam pozbawiony podobnych pytań trwonił na szukanie wśród zapomnianych przez miasto zaułków niezarysowanych murów – czystych kart zamkniętych między ramy pordzewiałych od upływu lat konstrukcji. Nie miał z początku zamiaru tu wracać. Wydawało mu się wówczas, że Nowy Orlean pełen był zakamarków czekających na odkrycie, że za zakrętem zawsze znalazłby budynek, gdzie między kruszejącą cegłą a betonem splamionym strugami spływających brudem zacieków dostrzegłby własny obraz, jeszcze wyobrażony a już bardziej materialny, niż gdy nosił go tylko za sobą, jak bagaż ciążący wśród innych płochych myśli. Wracał jednak. Wyciągał pełen farb plecak zza sterty kartonów piętrzących się na półkach dziadkowej szopy i odtwarzał kroki, które powiodły go w opustoszałe, zajęte przez żyły rozkładu biblioteczne sale. Dostrzegł szybko, że każdego popołudnia patrzył na mural inny niż ten pozostawiony tam, gdy nastanie wieczora wygnało go z tonących w ciemności korytarzy. Pokrywały go czasem długie, półprzejrzyste cienie kropli deszczu, które pamiętały wciąż poranną ulewę i przenosiły to upstrzone odpryskami wspomnienie między zbudowane w warstwach farby krajobrazy miasta. Zatapiał się innym razem w szarej, mgielnej poświacie, zalegającej ciężko wśród kurzu i brudu, jak smętne przypomnienie o wtłoczonej w żelbet wilgoci, o momencie w historii miasta, który dla Alcégo pozostawał równie co mgła nieprzejrzysty, zagubiony gdzieś w odbiciach snujących się po powierzchni brudnej, mlecznie gęstej wody oblewającej ostatni stopień prowadzący na ich ganek. Często mural odzywał się przyzwany przez myśl, którą poprzez godziny nocy miął i targał pod czaszką. Widział wtedy w nim nowe sensy. Czasem go drażniły. Wtedy szybciej sięgał znów po odstawioną na bok puszkę i wyglądał wolnej jeszcze przestrzeni.
Był to jednak pierwszy raz, kiedy mural zmienił się pod cudzym spojrzeniem – nawet jeśli wyobrażał sobie, że ktoś musiał natknąć się na niego wcześniej, przerwać na ułamek chwili włóczęgę i wyłowić spośród surowych, nagich murów zarysy figur, ulic i twarzy, nie stawał nigdy wcześniej przed koniecznością zmierzenia się z cudzym wzrokiem, który wędrowałby poprzez kształty, zatrzymywał się na zagięciach formy i próbował objąć kompozycję w jej całości, pozwalając jaskrawić się tym jej elementom, które Alcé zepchnąłby na trzeci plan, a blaknąć tym, które sam wydobywał wcześniej przed inne. Nie spotkał też nikogo, dla kogo mural mógłby mieć wartość osobistą. Cudze doświadczenie, gdy przestawało być odbiciem na jego własnej źrenicy, wzbudziło wątpliwości, których nie znał, gdy kładł na ścianie pierwsze szkice.
— Powiedziałbyś, że robisz, co robisz, dla spektaklu? — zapytał. Patrzył za popiołem strząśniętym na podłogę i między pochwałą, przywołującą na twarz ślad krygującego się zadowolenia, a ostrożnością, pod zmarszczonymi lekko brwiami znalazła dla siebie miejsce ciekawość. Był kiepskim kłamcą, gdy należało kłamać w żywe oczy, lepszym, gdy problem dawał się rozwiązać z pomocą uników i niedopowiedzeń. Fatalnym, kiedy w grę wchodziła ciekawość. Gorszym jeszcze tylko wobec wrzącej pod skórą złości – tę (zawsze szczerą) pozbawiał kłów innymi sposobami. Ciekawości nie potrafił osłabić ani kłamstwem ani dystrakcją. W ostatecznym rozrachunku i tak do niego wracała, i łakomie przeglądała się we wzroku. — Czy że scena to tylko część historii?
Gdyby natknął się na niego wcześniej, trzy lata temu, kiedy farba ledwie zdążyła zastygnąć we właściwych pociągnięciach, myślał, nie zatrzymałby się na tym. Płomienie kotłowałyby się jeszcze w pamięci żwawe, żywe, żarliwe w kolejnych figurach swojego krótkiego tańca, a on pochłonięty przez przypadkową okazję, pytałby dalej, z czystego zainteresowania perspektywą, której sam nie mógł tamtego wieczora uchwycić. Zdawało mu się przy tym, że powinien powiedzieć coś więcej: przejść wzdłuż dzieła z założonymi za plecami dłońmi i zamyśloną miną, stanąć z boku i opowiedzieć o procesie, o powodach i wyzwaniach. Wyobraził to sobie i scenariusz, pominąwszy nawet obrazek, który pociągał za sobą, wydał mu się z gruntu niedorzeczny. Nie miał dobrych odpowiedzi, na żadne z pytań, których mógłby się spodziewać. W podobnych miejscach z reguły łatwo było ich unikać – głosy wspinające się po solidnych jeszcze schodach na drugie piętro i te zamierające gdzieś w przeciwległym skrzydle budynku nie były zainteresowane wiedzą: dlaczego wlazł tu po raz pierwszy; dlaczego mając paręnaście lat, nie dość obawiał się ostrych napomnień ojca i milczącej złości matki, gdyby ta przyłapała go z dłońmi i rękawami splamionymi sprejem; dlaczego wreszcie wybrał spośród opowieści własnych i zasłyszanych te konkretne do zilustrowania na szorstkich, ukrytych przed przypadkowym wzrokiem ścianach. Splot decyzji, który doprowadził go powstania zatrzaśniętej między zrębami biblioteki kroniki, miał miejsce, bo każdy pojedynczy krok, który podejmował na tej drodze przez lata był właściwy w swoim czasie.
Obserwował go, gdy mężczyzna się zbliżył, sam nie postępując kroku. Skrzyżował ręce na piersi. Skinął głową na jego imię, skoro nie chciał i nie wydawało mu się zasadne wyciąganie do niego dłoni. Pyre pasowało połykaczowi ognia z jego muralu, pasowało też do mężczyzny, którego poznał dzisiaj. Nawet w rozmytym świetle jego brew rysowała cieniem twardy kontrast w oczach, głos pobrzmiewał przez echo chrypą w gardle, które musiało dobrze poznać smak dymu innego niż ten uchodzący jeszcze cienką strużką z zgaszonego papierosa. Były też blizny, pobladłe, wżarte w skórę białej dłoni, która spoczęła na ścianie tuż obok krętych ścieżek kąsających płomieni. Słowa o kontroli zawisły w zakurzonym powietrzu na dłużej. Nie widział powodu, by kwitować je jakimś pustym frazesem.
Zmiana, gdy już ją dojrzał, dokonała się szybko. Coś w uwadze, dotąd śledzącej niknący w ciemnościach krajobraz Tremé, załamało się, wyostrzyło, aż przybrało postać wymierzonego przeciw niemu pytania. Nie odpowiedział od razu. Podszedł bliżej, z nieco tylko większej niż Rune odległości wzniósł wzrok, by wychwycić wśród ciemności gęstniejącej wokół ognia, za prowizoryczną sceną i tłumem gapiów, kształt, krzyżówkę litery nieznanego alfabetu, dwóch lub trzech cyfr, czegoś co mogłoby być czyjąś parafką. Próbował pamiętać – ale nie wiedział, czemu jego dłoń ułożyła się w ten sposób, czemu układała się tak kilkakrotnie na innych ścianach, w innych budynkach. Miał odległe przeświadczenie, zachowane na przyszłość jakby z przypadku i rozmyte, jak gdyby ważną kiedyś notatkę wyjął po latach z przypadkowej kieszeni, że było istotne by linie ciągnąć szybko, ostro, by wyglądałby jak wydarte w murze pazurem, wycięte nożem, a nie pozostawione farbą. Było możliwe, że widział u kogoś wcześniej podobne kontury – w trakcie włóczęg przechodził obok ścian, na których graffiti ciągnęło się długimi wstęgami zmiennych charakterów pisma, stylów i kolorów. Nie broniłby się przed sugestią, że podpatrzył u innego pisarza kreskę, że próbując dojść do własnej wprawy i wyrobić niezdarny jeszcze nadgarstek, rzucał na beton podpisy w naśladownictwie lepszych od siebie.
Ten symbol był jednak jego – a przynajmniej myślał tak, zanim pytanie nie wzburzyło w nim niepewności.
— Ty znasz tę wrzutkę? — Usłyszał wyraźnie, że rozciągnęła się między nimi i odmalowała się na twarzy mężczyzny przestroga. Nie powinien ociągać się z odpowiedzią. Nie znał przyczyny stojącej za zmianą tonu rozmowy, ale nie miał też powodu do przesadnej ufności w cudze reakcje. Sięgnął dłonią karku i dodał: — Kilka lat temu podobne można było spotkać w tych starych fabrykach w Algiers, których nie uczepił się jeszcze żaden deweloper. Ale ten konkretny był wcześniej tylko bazgrołem u mnie w zeszycie.
Rune Whitelaw
Uległ transformacji, którą przechodził kiedyś wielokrotnie.
Gdy malował pierwszą ze scen – obrazek znany dobrze z miejscowych barów: starszych mężczyzn stłoczonych na plastikowych krzesłach przy plastikowym stole, pochylonych, każdego z własnymi nadziejami w dłoniach, nad partią kart – miał osiemnaście lat i czas, który jego rówieśnicy przeznaczali na snucie niepewnych planów na nieodgadnioną przyszłość, sam pozbawiony podobnych pytań trwonił na szukanie wśród zapomnianych przez miasto zaułków niezarysowanych murów – czystych kart zamkniętych między ramy pordzewiałych od upływu lat konstrukcji. Nie miał z początku zamiaru tu wracać. Wydawało mu się wówczas, że Nowy Orlean pełen był zakamarków czekających na odkrycie, że za zakrętem zawsze znalazłby budynek, gdzie między kruszejącą cegłą a betonem splamionym strugami spływających brudem zacieków dostrzegłby własny obraz, jeszcze wyobrażony a już bardziej materialny, niż gdy nosił go tylko za sobą, jak bagaż ciążący wśród innych płochych myśli. Wracał jednak. Wyciągał pełen farb plecak zza sterty kartonów piętrzących się na półkach dziadkowej szopy i odtwarzał kroki, które powiodły go w opustoszałe, zajęte przez żyły rozkładu biblioteczne sale. Dostrzegł szybko, że każdego popołudnia patrzył na mural inny niż ten pozostawiony tam, gdy nastanie wieczora wygnało go z tonących w ciemności korytarzy. Pokrywały go czasem długie, półprzejrzyste cienie kropli deszczu, które pamiętały wciąż poranną ulewę i przenosiły to upstrzone odpryskami wspomnienie między zbudowane w warstwach farby krajobrazy miasta. Zatapiał się innym razem w szarej, mgielnej poświacie, zalegającej ciężko wśród kurzu i brudu, jak smętne przypomnienie o wtłoczonej w żelbet wilgoci, o momencie w historii miasta, który dla Alcégo pozostawał równie co mgła nieprzejrzysty, zagubiony gdzieś w odbiciach snujących się po powierzchni brudnej, mlecznie gęstej wody oblewającej ostatni stopień prowadzący na ich ganek. Często mural odzywał się przyzwany przez myśl, którą poprzez godziny nocy miął i targał pod czaszką. Widział wtedy w nim nowe sensy. Czasem go drażniły. Wtedy szybciej sięgał znów po odstawioną na bok puszkę i wyglądał wolnej jeszcze przestrzeni.
Był to jednak pierwszy raz, kiedy mural zmienił się pod cudzym spojrzeniem – nawet jeśli wyobrażał sobie, że ktoś musiał natknąć się na niego wcześniej, przerwać na ułamek chwili włóczęgę i wyłowić spośród surowych, nagich murów zarysy figur, ulic i twarzy, nie stawał nigdy wcześniej przed koniecznością zmierzenia się z cudzym wzrokiem, który wędrowałby poprzez kształty, zatrzymywał się na zagięciach formy i próbował objąć kompozycję w jej całości, pozwalając jaskrawić się tym jej elementom, które Alcé zepchnąłby na trzeci plan, a blaknąć tym, które sam wydobywał wcześniej przed inne. Nie spotkał też nikogo, dla kogo mural mógłby mieć wartość osobistą. Cudze doświadczenie, gdy przestawało być odbiciem na jego własnej źrenicy, wzbudziło wątpliwości, których nie znał, gdy kładł na ścianie pierwsze szkice.
— Powiedziałbyś, że robisz, co robisz, dla spektaklu? — zapytał. Patrzył za popiołem strząśniętym na podłogę i między pochwałą, przywołującą na twarz ślad krygującego się zadowolenia, a ostrożnością, pod zmarszczonymi lekko brwiami znalazła dla siebie miejsce ciekawość. Był kiepskim kłamcą, gdy należało kłamać w żywe oczy, lepszym, gdy problem dawał się rozwiązać z pomocą uników i niedopowiedzeń. Fatalnym, kiedy w grę wchodziła ciekawość. Gorszym jeszcze tylko wobec wrzącej pod skórą złości – tę (zawsze szczerą) pozbawiał kłów innymi sposobami. Ciekawości nie potrafił osłabić ani kłamstwem ani dystrakcją. W ostatecznym rozrachunku i tak do niego wracała, i łakomie przeglądała się we wzroku. — Czy że scena to tylko część historii?
Gdyby natknął się na niego wcześniej, trzy lata temu, kiedy farba ledwie zdążyła zastygnąć we właściwych pociągnięciach, myślał, nie zatrzymałby się na tym. Płomienie kotłowałyby się jeszcze w pamięci żwawe, żywe, żarliwe w kolejnych figurach swojego krótkiego tańca, a on pochłonięty przez przypadkową okazję, pytałby dalej, z czystego zainteresowania perspektywą, której sam nie mógł tamtego wieczora uchwycić. Zdawało mu się przy tym, że powinien powiedzieć coś więcej: przejść wzdłuż dzieła z założonymi za plecami dłońmi i zamyśloną miną, stanąć z boku i opowiedzieć o procesie, o powodach i wyzwaniach. Wyobraził to sobie i scenariusz, pominąwszy nawet obrazek, który pociągał za sobą, wydał mu się z gruntu niedorzeczny. Nie miał dobrych odpowiedzi, na żadne z pytań, których mógłby się spodziewać. W podobnych miejscach z reguły łatwo było ich unikać – głosy wspinające się po solidnych jeszcze schodach na drugie piętro i te zamierające gdzieś w przeciwległym skrzydle budynku nie były zainteresowane wiedzą: dlaczego wlazł tu po raz pierwszy; dlaczego mając paręnaście lat, nie dość obawiał się ostrych napomnień ojca i milczącej złości matki, gdyby ta przyłapała go z dłońmi i rękawami splamionymi sprejem; dlaczego wreszcie wybrał spośród opowieści własnych i zasłyszanych te konkretne do zilustrowania na szorstkich, ukrytych przed przypadkowym wzrokiem ścianach. Splot decyzji, który doprowadził go powstania zatrzaśniętej między zrębami biblioteki kroniki, miał miejsce, bo każdy pojedynczy krok, który podejmował na tej drodze przez lata był właściwy w swoim czasie.
Obserwował go, gdy mężczyzna się zbliżył, sam nie postępując kroku. Skrzyżował ręce na piersi. Skinął głową na jego imię, skoro nie chciał i nie wydawało mu się zasadne wyciąganie do niego dłoni. Pyre pasowało połykaczowi ognia z jego muralu, pasowało też do mężczyzny, którego poznał dzisiaj. Nawet w rozmytym świetle jego brew rysowała cieniem twardy kontrast w oczach, głos pobrzmiewał przez echo chrypą w gardle, które musiało dobrze poznać smak dymu innego niż ten uchodzący jeszcze cienką strużką z zgaszonego papierosa. Były też blizny, pobladłe, wżarte w skórę białej dłoni, która spoczęła na ścianie tuż obok krętych ścieżek kąsających płomieni. Słowa o kontroli zawisły w zakurzonym powietrzu na dłużej. Nie widział powodu, by kwitować je jakimś pustym frazesem.
Zmiana, gdy już ją dojrzał, dokonała się szybko. Coś w uwadze, dotąd śledzącej niknący w ciemnościach krajobraz Tremé, załamało się, wyostrzyło, aż przybrało postać wymierzonego przeciw niemu pytania. Nie odpowiedział od razu. Podszedł bliżej, z nieco tylko większej niż Rune odległości wzniósł wzrok, by wychwycić wśród ciemności gęstniejącej wokół ognia, za prowizoryczną sceną i tłumem gapiów, kształt, krzyżówkę litery nieznanego alfabetu, dwóch lub trzech cyfr, czegoś co mogłoby być czyjąś parafką. Próbował pamiętać – ale nie wiedział, czemu jego dłoń ułożyła się w ten sposób, czemu układała się tak kilkakrotnie na innych ścianach, w innych budynkach. Miał odległe przeświadczenie, zachowane na przyszłość jakby z przypadku i rozmyte, jak gdyby ważną kiedyś notatkę wyjął po latach z przypadkowej kieszeni, że było istotne by linie ciągnąć szybko, ostro, by wyglądałby jak wydarte w murze pazurem, wycięte nożem, a nie pozostawione farbą. Było możliwe, że widział u kogoś wcześniej podobne kontury – w trakcie włóczęg przechodził obok ścian, na których graffiti ciągnęło się długimi wstęgami zmiennych charakterów pisma, stylów i kolorów. Nie broniłby się przed sugestią, że podpatrzył u innego pisarza kreskę, że próbując dojść do własnej wprawy i wyrobić niezdarny jeszcze nadgarstek, rzucał na beton podpisy w naśladownictwie lepszych od siebie.
Ten symbol był jednak jego – a przynajmniej myślał tak, zanim pytanie nie wzburzyło w nim niepewności.
— Ty znasz tę wrzutkę? — Usłyszał wyraźnie, że rozciągnęła się między nimi i odmalowała się na twarzy mężczyzny przestroga. Nie powinien ociągać się z odpowiedzią. Nie znał przyczyny stojącej za zmianą tonu rozmowy, ale nie miał też powodu do przesadnej ufności w cudze reakcje. Sięgnął dłonią karku i dodał: — Kilka lat temu podobne można było spotkać w tych starych fabrykach w Algiers, których nie uczepił się jeszcze żaden deweloper. Ale ten konkretny był wcześniej tylko bazgrołem u mnie w zeszycie.
Rune Whitelaw
po mieście błąka się tylko jedna dusza
Every rose has its thorns. Show me yours and I’ll show you hands willing to bleed...
Whispers of life
sectusempra
𝑁a pierwszy rzut oka nie stało się nic. Żadnego gwałtownego cofnięcia, żadnego widocznego spięcia barków, żadnego odruchu, który zdradziłby więcej, niż chciał pokazać. Tylko ciało, zdradzieckie w tej swojej zwierzęcej uczciwości, odpowiedziało szybciej od rozumu: skóra na karku ściągnęła się nieprzyjemnie, coś ścisnęło mu żołądek, a serce przez krótką, upiorną chwilę uderzyło tak ciężko, jakby próbowało wyrwać się z klatki piersiowej i zostawić go samego z tym gównem. Utrzymał jednak twarz w ryzach, nie pozwolił, by szok rozlał się po niej szerzej niż cieniem, ledwie widocznym zaostrzeniem spojrzenia. Mężczyzna obok był wciąż tylko artystą, chłopakiem od ścian, autorem obrazu, który przez ostatnie tygodnie siedział mu z tyłu głowy z uporem drażniącej drzazgi. Tylko tyle. A może aż tyle. Nie wiedział jeszcze, czy patrzy na człowieka, który po prostu wygrzebał z pamięci stary znak, czy na kogoś, kto wiedział o nim znacznie więcej, niż powinien.
Pytanie zawisło w wilgotnym powietrzu i nie od razu przyniosło odpowiedź, więc w ciszy Rune miał aż za dużo miejsca na własne myśli. To było najgorsze. Myśli, raz puszczone luzem, ruszały jak stado szczurów po ciemnym magazynie — szybko, niespokojnie, w każdą możliwą stronę. Czy ten symbol już tu był? Czy przeoczył go wcześniej, bo gapił się tylko na ogień, na trupę, na samego siebie wbitego w ścianę z tą pieprzoną dokładnością, od której trudno było oderwać wzrok? Próbował wrócić pamięcią do pierwszego razu, do kolejnych wizyt, do chwil, kiedy stawał przed muralem z papierosem między zębami i patrzył tak długo, aż kontury zaczynały żyć własnym życiem. I im dłużej grzebał w tych wspomnieniach, tym mocniej miał wrażenie, że tego znaku tam wcześniej nie było. Nie w tej formie. Nie tak blisko. Nie nad nimi.
To nie wyglądało jak przypadek. To właśnie wpędzało go w ten cichy, gryzący stres, od którego wnętrzności zwijały się w twardy węzeł. Symbol The Byrd nie był przecież czymś, co przypadkowy koleś z ulicy powinien rozpoznać, a już na pewno nie czymś, co miałby z własnej woli wplatać w kompozycję obok trupy połykaczy ognia. Rune był w gangu od niedawna, ciągle jeszcze czuł na sobie świeżość tego wejścia, tę cienką warstwę obcego brudu, który nie zdążył do końca wrosnąć w skórę. Żył dotąd w przekonaniu, że jest w tym wszystkim w miarę incognito, że znają go ci, którzy mają znać, i nikt poza nimi nie ma powodu łączyć go z tamtym światem. A teraz patrzył na stary znak przestępczego układu wetknięty tuż obok własnej scenicznej twarzy i czuł, jak rozsądek ściera się w nim z narastającą paranoją.
Nie odrywał wzroku od artysty, próbując wyłuskać z jego twarzy cokolwiek — zawahanie niepasujące do niewinnej odpowiedzi, błysk rozpoznania, nerw, który kazałby podejrzewać, że chłopak kłamie. Niczego nie dostał od razu na tacy, co wcale go nie uspokoiło. Wygodne wyjaśnienia były zwykle najbardziej podejrzane. Te znaki rzeczywiście mogły pojawiać się w różnych miejscach. Miasto pełne było ścian, piwnic, fabryk i zapomnianych korytarzy, które przez lata chłonęły cudze sekrety, a potem oddawały je przypadkowym oczom w postaci bazgrołów, symboli, niedopowiedzianych komunikatów. Tyle że on nie umiał połknąć tego tak łatwo. Nie obok własnej trupy. Nie obok siebie.
Oddech w końcu wyrównał się na tyle, by głos nie zdradził niczego poza chłodem.
— Tak. Znam.
Tylko tyle. Bez emocji, bez tłumaczenia, bez pośpiechu. Słowa spadły między nich ciężko, krótko, prawie sucho. Spojrzenie nie zeszło z twarzy Erona, nawet gdy w głowie dalej układał sobie różne wersje tej sytuacji. Może chłopak faktycznie tylko gdzieś to widział i odtworzył z pamięci, nie rozumiejąc, co niesie dalej. Może miał lepsze oko, niż sam przypuszczał, i miasto weszło mu pod skórę głębiej, niż było to bezpieczne. A może ktoś mu o tym symbolu powiedział. Ktoś, kto znał już więcej. Ktoś, kto znał też jego. To właśnie ta ostatnia myśl uwierała najmocniej, drażniąc go gdzieś pod żebrami uporczywym, chłodnym niepokojem.
Powoli przeniósł wzrok z mężczyzny na ścianę, na krzywe linie ukryte w cieniu i świetle, po czym znowu wrócił do stojącej obok sylwetki. Palce dłoni, tej samej, która przed chwilą dotykała farby, zgięły się lekko, jakby chciały zacisnąć się w pięść, ale porzucił ten odruch, zanim zdążył nadać mu kształt.
— To dawny symbol The Byrd Gang — powiedział w końcu, równie spokojnie jak wcześniej, choć pod tą warstwą opanowania narastało już wyraźne napięcie. — Stary. Taki, który dziś niewielu by w ogóle skojarzyło.
Nie dodał od razu nic więcej. Pozwolił, by informacja wybrzmiała, osiadła między nimi i wsiąkła w to miejsce z całą jego wilgocią, rdzą i kurzem. Biblioteka nagle wydała mu się ciaśniejsza, mimo wysokich sufitów i pustych sal ciągnących się po obu stronach. Każdy detal wokół nabrał jakiejś nieprzyjemnej wyrazistości: zapach starego betonu, ślad zgniecionego pod butem niedopałka, cienki kurz zalegający na zagięciach muru, przygaszone światło przecedzone przez liście za oknem. Wszystko było za ostre, jakby stres przeciągnął po rzeczywistości brudną szmatą i zdarł z niej miękki filtr.
Alcé Nicaud
Pytanie zawisło w wilgotnym powietrzu i nie od razu przyniosło odpowiedź, więc w ciszy Rune miał aż za dużo miejsca na własne myśli. To było najgorsze. Myśli, raz puszczone luzem, ruszały jak stado szczurów po ciemnym magazynie — szybko, niespokojnie, w każdą możliwą stronę. Czy ten symbol już tu był? Czy przeoczył go wcześniej, bo gapił się tylko na ogień, na trupę, na samego siebie wbitego w ścianę z tą pieprzoną dokładnością, od której trudno było oderwać wzrok? Próbował wrócić pamięcią do pierwszego razu, do kolejnych wizyt, do chwil, kiedy stawał przed muralem z papierosem między zębami i patrzył tak długo, aż kontury zaczynały żyć własnym życiem. I im dłużej grzebał w tych wspomnieniach, tym mocniej miał wrażenie, że tego znaku tam wcześniej nie było. Nie w tej formie. Nie tak blisko. Nie nad nimi.
To nie wyglądało jak przypadek. To właśnie wpędzało go w ten cichy, gryzący stres, od którego wnętrzności zwijały się w twardy węzeł. Symbol The Byrd nie był przecież czymś, co przypadkowy koleś z ulicy powinien rozpoznać, a już na pewno nie czymś, co miałby z własnej woli wplatać w kompozycję obok trupy połykaczy ognia. Rune był w gangu od niedawna, ciągle jeszcze czuł na sobie świeżość tego wejścia, tę cienką warstwę obcego brudu, który nie zdążył do końca wrosnąć w skórę. Żył dotąd w przekonaniu, że jest w tym wszystkim w miarę incognito, że znają go ci, którzy mają znać, i nikt poza nimi nie ma powodu łączyć go z tamtym światem. A teraz patrzył na stary znak przestępczego układu wetknięty tuż obok własnej scenicznej twarzy i czuł, jak rozsądek ściera się w nim z narastającą paranoją.
Nie odrywał wzroku od artysty, próbując wyłuskać z jego twarzy cokolwiek — zawahanie niepasujące do niewinnej odpowiedzi, błysk rozpoznania, nerw, który kazałby podejrzewać, że chłopak kłamie. Niczego nie dostał od razu na tacy, co wcale go nie uspokoiło. Wygodne wyjaśnienia były zwykle najbardziej podejrzane. Te znaki rzeczywiście mogły pojawiać się w różnych miejscach. Miasto pełne było ścian, piwnic, fabryk i zapomnianych korytarzy, które przez lata chłonęły cudze sekrety, a potem oddawały je przypadkowym oczom w postaci bazgrołów, symboli, niedopowiedzianych komunikatów. Tyle że on nie umiał połknąć tego tak łatwo. Nie obok własnej trupy. Nie obok siebie.
Oddech w końcu wyrównał się na tyle, by głos nie zdradził niczego poza chłodem.
— Tak. Znam.
Tylko tyle. Bez emocji, bez tłumaczenia, bez pośpiechu. Słowa spadły między nich ciężko, krótko, prawie sucho. Spojrzenie nie zeszło z twarzy Erona, nawet gdy w głowie dalej układał sobie różne wersje tej sytuacji. Może chłopak faktycznie tylko gdzieś to widział i odtworzył z pamięci, nie rozumiejąc, co niesie dalej. Może miał lepsze oko, niż sam przypuszczał, i miasto weszło mu pod skórę głębiej, niż było to bezpieczne. A może ktoś mu o tym symbolu powiedział. Ktoś, kto znał już więcej. Ktoś, kto znał też jego. To właśnie ta ostatnia myśl uwierała najmocniej, drażniąc go gdzieś pod żebrami uporczywym, chłodnym niepokojem.
Powoli przeniósł wzrok z mężczyzny na ścianę, na krzywe linie ukryte w cieniu i świetle, po czym znowu wrócił do stojącej obok sylwetki. Palce dłoni, tej samej, która przed chwilą dotykała farby, zgięły się lekko, jakby chciały zacisnąć się w pięść, ale porzucił ten odruch, zanim zdążył nadać mu kształt.
— To dawny symbol The Byrd Gang — powiedział w końcu, równie spokojnie jak wcześniej, choć pod tą warstwą opanowania narastało już wyraźne napięcie. — Stary. Taki, który dziś niewielu by w ogóle skojarzyło.
Nie dodał od razu nic więcej. Pozwolił, by informacja wybrzmiała, osiadła między nimi i wsiąkła w to miejsce z całą jego wilgocią, rdzą i kurzem. Biblioteka nagle wydała mu się ciaśniejsza, mimo wysokich sufitów i pustych sal ciągnących się po obu stronach. Każdy detal wokół nabrał jakiejś nieprzyjemnej wyrazistości: zapach starego betonu, ślad zgniecionego pod butem niedopałka, cienki kurz zalegający na zagięciach muru, przygaszone światło przecedzone przez liście za oknem. Wszystko było za ostre, jakby stres przeciągnął po rzeczywistości brudną szmatą i zdarł z niej miękki filtr.